समयको महत्व

-ज्योति चपाई, नख्खु लालितपुर,

चैत, २०८२

समय सबैलाई बराबर हुन्छ । जस जसले समयलाई सही सदुपयोग गर्छन्, तिनीहरूले ठुलो उपलव्धि गर्छन् । जसले यसलाई सही सदुपयोग गर्दैनन्, तिनीहरूले जीवनमा धेरै गुमाउँछन् र अफसोस गर्छन् । समय आफैँमा विशेष छ, बहुमूल्य छ, बलवान् हुन्छ । कसैले पनि वितेको समयलाई फर्काउन सक्दैन । समयलाई बुझ्नेहरूले आफ्नो पहिचान बनाउँछन्, चुनौतिलाई अवसरमा परिवर्तन गर्छन् र धैरैका विचमा विशेष उदाहरण बन्छन् ।

आज यस लेखमार्फत समयको महत्वबारे पवित्र धर्मशास्त्र बाईबलमा उल्लेख भएका केही खण्डहरू र लेखक स्वयम्ले देखेका र भोगेका केही जीवन्त उदाहरणवाट प्रकाश पार्न खोजिएको छ । आशा छ, यसले पाठकमा उत्साह प्रदान गर्नेछ र उहाँहरूमा बहुमूल्य समयको सदुपयोग गरी जीवनलाई फलदायी बनाउन उपयोग हुनेछ ।

बाईवलको सुसमाचारका पुस्तकहरूमा येशू खीष्टले धेरै दृष्टान्तहरू प्रस्तुत गर्नुभएको छ । एउटा दृष्टान्तमा ‘एकजना मालिकका केही कामदारहरू हुन्छन् । उनी अक्सर बाहिर गईरहन्छन् र त्यस क्रममा उनले आफ्नो घर व्यवहार र सम्पूर्ण व्यवसाय कामदारहरूलाई जिम्मा दिन्छन् । एक पटक उनी बाहिर विवाहको भोजवाट घर फर्किदा रात निकै छिप्पिसकेको हुन्छ । जब उनी घर पुग्छन र मूल ढोका ढकढक्याउँछन् तब ती जिम्मेवारीमा जागा रहेका कामदारहरूमध्ये कसैले आएर तिनको निम्ति झट्टै ढोका खोलिदिन्छन् । मालिक आफ्ना कामदारहरूलाई बत्ती बालेर जिम्मेवारीमा जागिरहेका भेट्टाउँदा अत्यन्तै खुशी हुन्छन् । तिनले ती कामदारहरूका लागि राम्रो खानाको व्यवस्था गर्छन् (लूका १२:३५–४०) । येशूले भन्नुभएको यस दृष्टान्तमार्फत् हामी यो बुझ्न सक्छौं कि जो कामदारहरू समयको महत्वलाई बुझी जिम्मेवारीमा सक्रिय रहन्छन् तिनीहरू बुद्घिमान् हुन । त्यस्ता कामदारहरूले राम्रो प्रगति गर्छन् । तर जस जसले समयलाई ध्यान दिदैँनन् र आफ्नो जिम्मेवारीमा लापरवाही गरि खान, पिउन र मात्न थाल्छन्, तिनीहरूले आफ्नै मूर्खताका कारण निकै खराब दिन देख्नुपर्छ ।

त्यस्तै अर्को दृष्टान्तमा दश जना कन्याहरूलाई चित्रण गरिएको छ (मत्ती २५:१–१३) । दश कन्याहरूले आआफ्नो दियो लिई दुलहालाई भेट्न जान्छन् । तीमध्ये पाचँजनाले आफ्ना दियो संगसंगै पछि आवश्यक पर्नसक्ने तेल पनि लिएका हुन्छन् भने बाँकी पाँच जनाले दियो मात्र लिएका हुन्छन् । दुलहा आउँन वियालो हुँदा ती दश कन्याहरू निद्राले लट्ठ हुन्छन् र निदाउछँन् । पछि मध्यरातमा दुलहा आउछँन् । ‘हेर दुलहा, उनलाई भेटन आओ,’ भन्ने आवाज आउँछ । तिनीहरू ब्युँझन्छन् । तेल सकिएका कारणले दियो निभी सकेको हुन्छ । पाँच कन्याहरूले पछि आवश्यक पर्न सक्छ होला भनि ल्याएको तेल थपेर दियो बाली दुलहाको स्वागत गर्न तयार हुन्छन् । तर पाचँजना भने तेलको जोहो गर्न पसलतिर जान्छन् । तिनीहरू तेल किन्न गएको बेला दुलहा आइपुग्छन् । समयमा तयार भएका पाँच कन्याहरू दुलाहसँग विवाहको भोजमा भित्र जान्छन् र ढोका बन्द हुन्छ । पछिवाट ती अरू पाँच कन्याहरू पनि दियोमा तेल थपेर आउँछन् र भन्छन्, ‘हाम्रालागि ढोका खोलिदिनुहोस्’ । उनीहरूले जति अनुरोध गरेता पनि ढोका खोलिदैन् र भित्रबाट जवाफ आउँछ कि दुलहाले उनीहरूलाई चिन्दैनन् रे । यसरी दियोको लागि आवश्यक पर्न सक्ने तेलको आवश्यक बन्दोबस्त गरेकी पाँच कन्याहरू बुद्घिमती भएका कारण दुलहासंग भोजको सभामा प्रवेश गर्छन् । तर बन्दोबस्तीमा ध्यान नपु¥याएका पाँच बुद्घिहीन कन्याहरू भने जतिसुकै अनुरोध गरेता पनि दुलहासँग भोजको सभाकक्षमा प्रबेश गर्न पाउँदैनन् ।

माथी उल्लेखित दुबै दृष्टान्तहरूवाट हामी थाहा पाउछौं की जीवनको सफलताका लागि समयलाई बुझेर आवश्यकता अनुसारको तयारी गर्नुपर्छ । धेरै मानिसहरू समयको महत्व नबुझ्दा जीवनमा पछाडि परेका हुन्छन् । समयलाई बुझ्नु र सोही अनुसार अघि वढ्नु हरेक व्यक्तिको निजी वा पेशागत जीवनको सफलताका लागि अति आवश्यक हुन्छ । येशूले समयलाई ध्यान दिनुपर्छ भन्ने विषयलाई दृष्टान्तका माध्यमवाट स्पष्ट रुपमा बताउनु भएको छ । बाईबलले यस वारे अन्य विभिन्न खण्डहरूमा पनि उल्लेख गरेको छ ।

सफल व्यक्तिहरूको जीवनी हेर्दा उनीहरूले समयलाई दिएको महत्व र समयमै गरेको परिश्रमको कारणले उनीहरू सफल भएका हुन्छन् । मैले नजिकवाट थाहा पाएको असल व्यक्तिहरूको सफलताको पनि यही कारणहरू थिए । उनीहरू त्यस्तो विशिष्ट प्रतिभाशाली होइनन् । उनीहरु त्यस्तो पहुँचवाला पनि थिएनन् । तर उनीहरूले समयलाई अत्यन्तै राम्रोसँग सदुपयोग गरेका थिए र आफ्नो जिम्मेवारी वा पेशामा प्रतिवद्ध थिए ।

मैले नजिकवाट देखेको र चिनेकोमध्ये एक जना हाल असल चिकित्सकका रुपमा काम गरिरहेका छन् । उनलाई मैले उनको विधार्थी जीवनदेखि चिनेको थिएँ । उनी आफ्नो पढाईमा साह्रै नियमित रुपमा थिए । परिश्रम गरेर विज्ञान विषयमा १० जोड २ को पढाइ राम्रो संग पूरा गरे । त्यसपछि चिकित्सा विषय पढ्ने लक्ष्यअनुसार हरेक दिन नियमित रुपले साँझ ७.०० देखि ११.०० बजेसम्म पढ्ने गर्थे । बिहान पनि दुई घण्टा जस्तो पढ्ने र दिउँसो तयारी कक्षामा जाने उनको दैनिकी थियो । यस प्रकार झण्डै एक वर्ष जति उनले नियमित रुपमा अध्ययन गरे । चिकित्सकको पढाइका लागि प्रबेश परीक्षा उत्तीर्ण हुन निकै गाह्रो पर्छ । पहिलो प्रवेश परीक्षामा उनी असफल भए तर दास्रो पटक पास भए र चिकित्सक अध्ययन गर्ने लक्ष्य पूरा गरे । हाल उनी एक राम्रा चिकित्सकको रुपमा सूपरिचित छन् ।

एक जना पाष्टर हुनुहुन्छ । उहाँले पूर्णकालीन सेवकाईमा आफ्नो जीवन समर्पण गर्नुभएको थियो । शुरुमा थोरै जना मात्र विश्वासीहरूवाट मण्डलीको सेवकाई शुरु गर्नुभएको थियो र केही वर्षको सेवा पछि मण्डलीमा सयौँ संख्यामा विश्वासीहरू भए । तर कसैले पनि नसोचको अनपेक्षित अवश्था श्रृजना भयो । मण्डलीमा पाष्टर र अगुवाहरू विच मन मुटाव भयो र विभाजन आयो । पाष्टरले त्यहाँ हुनुभएको एकजना अगुवालाई मण्डलीको जिम्मा लगाइ आफू अलग हुनु उचित ठान्नुभयोे र अर्को ठाउँमा संगति शुरु गर्नुभयो । औँलामा गन्न सकिने केही विश्वासीहरूको साथ र सहयोगले शुरु गर्नुभएको नयाँ मण्डलीमा फेरि केही वर्षको अन्तरालमा सयौंको संख्यामा विश्वासीहरू बृद्धि भए । हाल उहाँले पछि स्थापना गरेको मण्डली त्यस ठाउँको सबैभन्दा धेरै विश्वासीहरूको मण्डली भएको छ । आदरणिय पाष्टरको अटल तथा दत्तचित्तको सेवकाईका कारण धेरै मानिसहरूले आत्मिक लाभ पाएका छन् ।

एक जना अधिकृत तहका कर्मचारी आफ्नो पेशामा धेरै अनुशासित र नियमित थिए । उनको लगनशीलता तथा कामप्रतिको रुचिका कारण केही वर्षको अन्तरालमा नै उनी उक्त संस्थाको प्रमुख भए । उनले सरोकारवालाहरूको बिचमा संस्थाको काम र प्रतिष्ठालाई उच्च बनाए । कर्मचारीहरूले उनलाई मनवाट नै आदर र सम्मान गर्थे । तर उनले केही वर्ष काम गरिसकेपछि उक्त संस्था प्रमुखको जिम्मेवारी अर्को व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गरे । हाल उनी अर्कै संस्थामा नेतृत्व गर्छन् ।

यसरी उल्लेखित खण्ड तथा उदाहरणहरुबाट थाह हुन्छ की समयलाई ध्यान दिनु र सोअनुसार अघि वढ्नु, जीवनलाई गतिशिल तथा लाभदायक बनाउनु हो । हामी जे गर्छौ त्यसमा सम्पूर्ण रूपले लाग्नु पर्छ । त्यसैलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ । हामी समयलाई त्यति ध्यान दिदैँनौँ । हाम्रो सभा, बैठक, संगति ठीक समयमा शुरु हुँदैनन् र ती निर्धारित समयभन्दा धरै ढिलो समय सम्म चलि रहन्छन् । हामी हाम्रो कामलाई भोली गर्छु भन्दै सार्दै जान्छौं । यसरी समयलाई ख्याल नगर्नु हाम्रो व्यक्तिगत र समुदायको ठुलो कमजोरी हो । समयलाई ठिक सँग सदुपयोग नगरे हाम्रो पेशा, व्यवशाय, सेवकाई, परिवार समुदाय समृद्ध हुन सक्दैन ।

परमेश्वरले संसार र यसमा भएका थोकहरूलाई विशेष दिन छुट्ट्याएर बनाउनु भयो र ती सबै बनाई सकेपछि त्यसलाई हेर्नुभयो, त्यो साह्रै राम्रो थियो । हामी पनि समयलाई बुझेर चल्नु बुद्धिमानी हुन्छ । कति मानिसहरू समयमा बाँधिएर असल प्रतिफल प्राप्त गर्न सक्दैनन् र कति समयलाई ध्यान नदिदा जतिसुकै प्रयास गरेता पनि त्यसले राम्रो परिणाम ल्याउँदैन । त्यसकारण समयको महत्वलाई अनुशरण गरी हाम्रा सबै पर्यत्नहरू ठीक समय भित्र पूरा गर्न सक्नु असल हुन्छ । हामीलाई शुरुमा यो केही कठिन लाग्न सक्छ किनकि समयलाई ध्यान दिने हाम्रो बानी छैन । तर यदि हाम्री प्रतिबद्ध भयौ र हाम्रो दैनिकीलाई ठिक समयमा हिडाँयौँ भने, हाम्रो यो बानी तथा जीवन शैलीले व्यक्तिगत तथा सामुदायिक जीवनमा धेरै फाइदा हुन्छ ।