नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट आजदेखि टोल शुल्क संकलन सुरु

१५ कात्तिक २०८३, आइतबार

काठमाडौं । नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट आजदेखि सडक उपभोग दस्तुर (टोल शुल्क) संकलन सुरु गरिएको छ। लामो समयदेखि निःशुल्क सञ्चालन हुँदै आएको नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङमार्गमा कात्तिक १५ गतेदेखि औपचारिक रूपमा शुल्क लागू गरिएको हो। सवारीसाधनको प्रकार र यात्राको दिशाअनुसार फरक–फरक शुल्क निर्धारण गरिएको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार कार, जिप, भ्यान, पिकअप, ट्र्याक्टर, माइक्रोबस तथा अन्य हलुका सवारीसाधनले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र उपत्यकाबाट बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। त्यस्तै, मिनिबस, मिनी टिपर तथा मिनी ट्रकले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ११५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ शुल्क बुझाउनुपर्नेछ।

यसैगरी, बस तथा पछाडि एउटा एक्सल भएका ट्रकका लागि काठमाडौं प्रवेश गर्दा २६० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ शुल्क तोकिएको छ। मल्टी एक्सल ट्रक तथा अन्य भारी सवारीसाधन र उपकरणले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६०० रुपैयाँ र उपत्यकाबाट बाहिरिँदा २५० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। यसअनुसार काठमाडौं प्रवेश गर्ने ठूला तथा भारी सवारीसाधनका लागि सबैभन्दा बढी शुल्क निर्धारण गरिएको छ। शुल्कदर सडक बोर्ड नेपालको निर्णय तथा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित व्यवस्थाअनुसार कायम गरिएको हो। सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीचालकले तोकिएको माध्यमबाट शुल्क भुक्तानी गर्नुपर्नेछ। शुल्क संकलनसँगै सुरुङमार्गको नियमित सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा मर्मतसम्भारलाई व्यवस्थित बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग काठमाडौंको बलम्बु र धादिङको सिस्नेखोलालाई जोड्ने राष्ट्रिय गौरवको आयोजना हो। नागढुंगा–नौबिसे सडकखण्डको घुमाउरो, उकालो तथा जोखिमपूर्ण यात्राको विकल्पका रूपमा निर्माण गरिएको यस सुरुङमार्गले राजधानी प्रवेश तथा बाहिरिने सवारी आवागमनलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसअघि प्रारम्भिक सञ्चालनको अवधिमा निःशुल्क प्रयोग गर्न दिइएको सुरुङमार्गमा अब भने शुल्क तिरेर मात्रै यात्रा गर्नुपर्ने भएको छ। टोल शुल्क लागू भएसँगै निजी सवारीधनी, सार्वजनिक यातायात व्यवसायी तथा ढुवानी क्षेत्रको सञ्चालन खर्चमा केही वृद्धि हुने देखिएको छ। यद्यपि, सुरुङमार्ग प्रयोग गर्दा समय र इन्धन बचत हुने तथा परम्परागत सडकको जोखिमपूर्ण यात्रा कम हुने पक्षलाई पनि यसको लाभसँग जोडेर हेर्नुपर्ने हुन्छ।

सुरुङमार्ग प्रयोगकर्ताले शुल्क तिरेबापत सुरक्षित, सहज र भरपर्दो सेवा पाउनुका साथै यसको नियमित मर्मतसम्भार र प्रभावकारी व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्नु सम्बन्धित निकायका लागि महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हुनेछ।

सवारीसाधनअनुसार टोल शुल्क

सुरुङमार्ग नेपालको सडक पूर्वाधार विकासमा नयाँ अध्यायका रूपमा हेरिएको आयोजना हो। काठमाडौं उपत्यकालाई धादिङ हुँदै देशका अन्य भागसँग जोड्ने नागढुंगा सडकखण्डको लामो, घुमाउरो र जोखिमपूर्ण यात्रालाई सहज बनाउने उद्देश्यले यस आयोजनाको अवधारणा अघि सारिएको थियो। सन् २०१६ डिसेम्बरमा नेपाल र जापान सरकारबीच आयोजना निर्माणका लागि ऋण सहायता सम्झौता भएको थियो भने सन् २०१९ अक्टोबर २१ देखि औपचारिक रूपमा निर्माण कार्य सुरु गरिएको थियो। जापानी निर्माण कम्पनी हाजामा आन्दो कर्पोरेसनले निर्माणको जिम्मेवारी पाएको थियो। २ हजार ६८८ मिटर लामो मुख्य सुरुङको ब्रेकथ्रु अर्थात् दुवैतर्फबाट खनिएको सुरुङ जोडिने काम सन् २०२४ अप्रिल १५ मा सम्पन्न भएको थियो। विभिन्न प्राविधिक कठिनाइ, कोभिड–१९ महामारी, सुरुङभित्रको पानी चुहावट, पहिरो तथा निर्माणस्थलका अन्य समस्याका कारण आयोजना निर्धारित समयभन्दा ढिलो सम्पन्न भएको हो।

जापानको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा सुरु भएको यस आयोजनाको प्रारम्भिक लागत करिब २२ अर्ब रुपैयाँ रहे पनि निर्माण सामग्रीको मूल्यवृद्धि तथा अन्य कारणले लागत बढेर करिब २९ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने अनुमान गरिएको छ। जापानले सुरुमा १६ अर्ब ६३ करोड ६० लाख जापानी येन ऋण सहयोग उपलब्ध गराएकोमा सन् २०२६ मा थप ५ अर्ब ७० करोड येन ऋण सहायता प्रदान गर्ने निर्णय गरेको थियो। अन्ततः सन् २०२६ जुलाई २७ मा आयोजनाको सम्पन्नता समारोह आयोजना गरिएको थियो।