अमेरिकामा आज मध्यावधि निर्वाचन, संसद्को शक्ति सन्तुलनको परीक्षा

१७ कात्तिक २०८३, मंगलबार

अमेरिका । संयुक्त राज्य अमेरिकामा आज नोभेम्बर ३, २०२६ मा मध्यावधि निर्वाचन हुँदैछ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको मध्यबिन्दुमा हुन लागेको यस निर्वाचनलाई उनको प्रशासनप्रतिको जनमत परीक्षणका रूपमा पनि हेरिएको छ। निर्वाचनबाट अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिट र माथिल्लो सदन सिनेटका ३५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा हुनेछ। साथै विभिन्न राज्यमा गभर्नर, राज्य विधायिका तथा स्थानीय तहका पदाधिकारी चयनका लागि पनि मतदान हुँदैछ।

यस निर्वाचनमा प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिट र सिनेटका १०० मध्ये ३५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। हाल दुवै सदनमा रिपब्लिकन पार्टीको बहुमत छ। प्रतिनिधिसभामा रिपब्लिकनसँग २१८ र डेमोक्र्याटसँग २१४ सिट छन् भने सिनेटमा रिपब्लिकनको ५३–४७ को अग्रता छ। त्यसैले डेमोक्र्याटहरू कम्तीमा एउटा सदनमा बहुमत प्राप्त गर्ने लक्ष्यसहित चुनावी मैदानमा छन्।

यस निर्वाचनको प्रमुख राजनीतिक महत्त्व भनेको ट्रम्प प्रशासनका नीतिप्रति अमेरिकी मतदाताको प्रतिक्रिया बुझ्नु हो। जीवनयापनको बढ्दो खर्च, महँगी, अर्थतन्त्रको अवस्था, आप्रवासन नीति, भन्सार शुल्क तथा इरानसँगको युद्धजस्ता विषय चुनावी बहसका केन्द्रमा छन्। रिपब्लिकनहरूले आफ्नो सरकारका नीति र उपलब्धिको बचाउ गरिरहेका छन् भने डेमोक्र्याटहरूले आर्थिक दबाब तथा प्रशासनका निर्णयलाई मुख्य चुनावी मुद्दा बनाएका छन्।

निर्वाचनको नतिजा निर्धारण गर्न केही राज्यका प्रतिस्पर्धात्मक क्षेत्र निर्णायक हुन सक्ने देखिएको छ। सिनेटतर्फ अलास्का, ओहायो, आयोवा, टेक्सास, मिशिगन र मेनजस्ता राज्यका प्रतिस्पर्धालाई विशेष चासोका साथ हेरिएको छ। प्रतिनिधिसभामा पनि केही राज्यका सीमित सिटले सदनको बहुमत निर्धारण गर्न सक्छन्। त्यसैले राष्ट्रिय राजनीतिक बहससँगै स्थानीय आर्थिक अवस्था, उम्मेदवारको लोकप्रियता र मतदाताको प्राथमिकताले पनि नतिजामा प्रभाव पार्नेछन्।

मतदानअघि नै ठूलो संख्यामा अमेरिकी नागरिकले अग्रिम मतदान गरिसकेका छन्। फ्लोरिडा विश्वविद्यालयको निर्वाचन प्रयोगशालाको तथ्याङ्क उद्धृत गर्दै समाचार एजेन्सीहरूले सोमबारसम्म ५ करोड ७० लाखभन्दा बढी मतदाताले मतदान गरिसकेको जनाएका छन्। सन् २०२२ को मध्यावधि निर्वाचनमा अग्रिम मतदान गर्नेको संख्या करिब ४ करोड ६० लाख थियो। यसपटकको अग्रिम मतदानले मतदाताको सहभागितामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको संकेत गरेको छ।

मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपति पदका लागि मतदान हुँदैन। तर यसको परिणामले राष्ट्रपतिको बाँकी कार्यकालमा नीति निर्माण र शासन सञ्चालनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ। यदि डेमोक्र्याटहरूले प्रतिनिधिसभा वा सिनेटमध्ये कुनै एक सदनमा बहुमत प्राप्त गरे भने ट्रम्प प्रशासनका विधेयक, नियुक्ति र नीतिगत प्रस्तावमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्छन्। त्यस्तै, संसद्का समितिमार्फत प्रशासनका निर्णयमाथि अनुसन्धान र निगरानी बढाउन सक्नेछन्। रिपब्लिकनहरूले दुवै सदनको नियन्त्रण कायम राखे भने राष्ट्रपतिको नीतिगत एजेन्डा अघि बढाउन तुलनात्मक रूपमा सहज हुनेछ।

यस निर्वाचनलाई सन् २०२८ मा हुने अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनको पूर्वसंकेतका रूपमा समेत हेरिएको छ। आजको मतदानले अमेरिकी मतदाताले ट्रम्प प्रशासनलाई निरन्तर समर्थन गरेका छन् वा संसद्मार्फत उसको शक्तिमाथि नियन्त्रण चाहेका छन् भन्ने राजनीतिक सन्देश दिनेछ। अन्तिम परिणामले अमेरिकी कांग्रेसको शक्ति सन्तुलन मात्र होइन, आगामी दुई वर्षको अमेरिकी घरेलु तथा विदेश नीतिको दिशा निर्धारणमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।